De GDPR definieert in haar art.6,1 de voorwaarden voor een rechtmatige verwerking van persoonsgegevens.
Een van deze voorwaarden is de toestemming.
Maar wat is nu eigenlijk een toestemming?
Bij lectuur van de GDPR wordt het duidelijk dat men enkel kan spreken over een toestemming wanneer aan een aantal voorwaarden wordt voldaan.
Dit betekent dat niet om het even wat kan gelden als een toestemming, bovendien zal de verwerkingsverantwoordelijke ook moeten kunnen aantonen dat de betrokkene toestemming heeft gegeven en dat aan de voorwaarden voor een geldige toestemming werd voldaan.
De geïnformeerde toestemming
Om te beginnen moet de betrokkene weten waarvoor precies toestemming wordt gegeven.
Dit wilt zeggen dat wat de verwerkingsverantwoordelijke vraagt, waarom en waarvoor hij dat vraagt voor de betrokkene zeer duidelijk is.
De verwerkingsverantwoordelijke zal daarom, de betrokkene wiens toestemming hij vraagt, in een voor de betrokkene duidelijke en begrijpelijke taal moeten uitleggen waarvoor hij ieder soort persoonsgegeven hij van de betrokkene nodig heeft en/of wenst te gebruiken of verwerken om het gevraagde persoonsgegeven te kunnen verwerken.
Doet hij dit niet, dan zal de door de betrokkene gegeven toestemming niet voldoen aan de voorwaarden die voor een geldige toestemming wordt gevraagd.
Wanneer de betrokkene een kind is van 16 jaar, of zoals in België 13 jaar, dan moet dat kind zijn geïnformeerde en vrije toestemming geven.
Dit betekent dat in het geval van een kind de taal en het niveau waarin de tekst is opgesteld moet afgestemd zijn op het niveau van het kind.
Heeft het kind de respectievelijke leeftijd van 16 jaar of 13 jaar niet, dan moet de verwerkingsverantwoordelijke de toestemming bekomen van de persoon die het ouderlijke gezag over het kind uitoefent.
De vrije toestemming
De door de betrokkene gegeven toestemming moet ook vrij zijn gegeven.
Onder sommige omstandigheden kan een betrokkene niet vrij toestemmen.
Dit is bijvoorbeeld het geval wanneer er tussen de betrokkene en de vewerkingsverantwoordelijke een overeenkomst is en/of een wanverhouding bestaat.
Wanneer een dergelijke overeenkomst, bijvoorbeeld een arbeidsovereenkomst, aanwezig is dan moet men rekening houden of de verwerking van persoonsgegevens noodzakelijk is voor de uitvoering van de overeenkomst.
Indien de verwerking van persoonsgegevens niet noodzakelijk is voor de uitvoering van de overeenkomst, maar toch niet onderhandelbaar is voor de betrokkene, dan wordt de toestemming geacht niet vrij te zijn gegeven. M.a.w. het gaat hier om een geval waarbij de betrokkene geen keuze wordt gelaten, zonder dat dit voor hem nadelige gevolgen heeft.
Er is ook geen vrije toestemming wanneer er een wanverhouding bestaat tussen de verwerkingsverantwoordelijke en de betrokkene. Dit is bijvoorbeeld het geval bij een verhouding met een openbare instantie.
Er is ook geen sprake van een vrije toestemming wanneer geen aparte toestemming kan worden gegeven voor iedere verwerking van persoonsgegevens, terwijl dit voor het individuele geval wel passend zou zijn.
Bijvoorbeeld een online verkoopsovereenkomst van een T-shirt waarbij men de betrokkene vraagt naar zijn geboortedatum. In dit geval kan de verkoopsovereenkomst worden uitgevoerd zonder het verwerken van de geboortedatum.
De vraag naar de geboortedatum van de koper dient in dit geval te worden gevraagd via een aparte overeenkomst en dus een aparte toestemming.
Bloep, 8 maart 2026.