Met het pseudonimiseren van gegevens kunnen organisaties zonder al te veel risico dat onbevoegden toegang krijgen tot de gegevens die een individu kunnen identificeren deze gegevens met anderen delen en/of derden er toegang toe verschaffen.

Organisaties die persoonsgegevens verwerken moeten soms toegangen geven tot deze gegevens aan verschillende mensen binnen de organisatie of zelfs aan derden.

Om de verwerkte persoonsgegevens zo veel mogelijk confidentieel te houden zullen deze organisaties technische maar ook organisatorische maatregelen moeten nemen om ongeoorloofde toegang tot die persoonsgegevens te voorkomen.

Dit kunnen zij op verschillende manieren verwezenlijken.

Een van de manieren is de verwerkte persoonsgegevens te pseudonimiseren.

Maar wat is nu eigenlijk (persoons)gegevens pseudnimiseren?

Pseudonimiseren is kort door de bocht en simplistisch uitgelegd een techniek om persoonsgegevens te camoufleren en/of te vervangen, door elementen van die persoonsgegevens te substitueren met nietszeggende verwijzingen of onontcijferbaar te maken zonder de ontcijferingscode bekend te maken.

Deze op zichzelf nietszeggende verwijzigingen worden ook wel pseudoniemen genoemd.

Lookuptabellen en substitutie

Een van de technieken om gegevens te pseudonimiseren is door gebruik te maken van opzoektabellen.

Het betreft tabellen waarin al dan niet de werkelijke persoonsgegevens zijn geregistreerd die toelaten een individu of natuurlijk persoon te identificeren tezamen met een verwijzend element, het pseudoniem.

Dit laat toe dat tabellen van de database waar normaal de persoonsgegevens, zoals de klassieke NAW-gegevens (naam, adres, woonplaats), geboortedatum, rijksregisternummer etc., zijn geregistreerd gesubstitueerd worden door een of meerdere pseudoniemen of op zichtzelf nietszeggende gegevens.

Zo kan men voor een welbepaalde persoon een apart pseudoniem hebben voor de naam, de voornaam, het geslacht, etc.

Hierbij wordt het pseudoniem de sleutel dat zal toelaten om deze persoon te identificeren.

De tabel waarbij de persoonsgegevens werden vervangen door pseudoniemen kan dan worden vrijgegeven aan derden voor toegang, bijvoorbeeld om analyses te maken waarbij de identificerende elementen van de personen niet nodig zijn.

Encryptie van persoonsgegevens

Een andere techniek waarbij (persoons)gegevens kunnen worden gepseudonimiseerd is de encryptie van deze (persoons)gegevens.

Encryptie kan bijvoorbeeld op het persoonsgegeven zelf gebeuren of op het niveau van het opslagmedium.

Wanneer de encryptie gebeurt op het (persoons)gegeven zelf, dan versleutelt de software het (persoons)gegeven en registreert het versleutelde (persoons)gegeven in de tabel van de database.

Dit laat andere software die (persoons)gegevens opvraagt uit dezelfde database toe deze gegevens op te vragen, maar zonder kennis van de encryptiesleutel en het versleutelingsalgorithme zal deze andere software enkel een versleuteld gegeven aan de gebruiker kunnen tonen; het versleutelde (persoons)gegeven zal in de praktijk vaak gesubstitueerd worden door een dummy-gegeven.

Wanneer het (persoons)gegeven werd versleuteld op het niveau van het veld van de tabel, dan zal andere software dat veld niet kunnen opvragen noch lezen zonder kennis van de encryptiesleutel en het versleutelingsalgorithme. Ook in dit geval zal deze andere software een dummy-gegeven aan de gebruiker moeten tonen.

Men ziet dat encryptie de mogelijkheid kan bieden om gegevensbronnen, zoals tabellen van een database, te delen of er toegang toe te kunnen verschaffen aan derden zonder dat de gegevens die een individu kunnen identificeren worden bekendgemaakt.

Datamarts en veelheid van databases

In de praktijk zal het niet steeds mogelijk zijn, en veelal ook niet aan te bevelen, om de originele databron te gebruiken voor pseudonimisatie.

Veelal zal men overgaan tot het aanmaken van datamarts met gepseudonimiseerde gegevens, terwijl de link van de in de publieke datamarts aanwezige pseudoniemen zich in aparte datamarts of eventueel in aparte niet publiek toegankelijke tabellen van de datamart bevinden.

De aanwezigheid van vele datamarts en van verschillende datamarts kan risico’s met zich meebrengen.

Deze risico’s situeren zich o.a. op het vlak van de juistheid van de gegevens evenals eventuele duplicaten van gegevens.

Risico’s van vele datamarts

Aangezien een datamart vaak een beperkte hoeveelheid gegevens bevat van de brondatabank, hetzij in tijd hetzij in scope, heeft men hier doorgaans te maken met gesynchroniseerde of gerepliceerde gegevens.

Bij kleine databases of datamarts is het risico relatief gering dat bij het synchronisatie- of bij het replicatieproces gegevens verloren gaan, maar bij grote databases of datamarts komt het in de praktijk vaker voor dat er bij het synchroniseren of het repliceren van miljoenen, soms tientallen of honderden miljoenen records er hier en daar een of meerdere records niet volledig of niet correct werden gesynchroniseerd of gerepliceerd.

Met als gevolg dat men te maken zal hebben met onjuiste gegevens en eventueel duplicaten van gegevens, die in de praktijk vaak per toeval zullen worden ontdekt.

Technische en organisatorische maatregelen

Gezien er ook risico’s aan het pseudonimiseren van (persoons)gegevens verbonden zijn, dienen organisaties de nodige technische en organisatorische maatregelen te nemen.

Ten eerste moeten zij ervoor zorgen dat de persoonsgegevens die achter de pseudoniemen schuilgaan beveiligd zijn voor onbevoegden.

Ten tweede moeten zij er zich van vergewissen dat derden en/of onbevoegden die toegang krijgen tot de gepseudonimiseerde gegevens niet onrechtstreeks, hetzij door gegevens waarvan zij reeds in het bezit zijn, hetzij door andere aanvullende gegevens die zij elders kunnen bekomen, de identiteit van de personen in de gepseudonimiseerde gegevensbron kunnen achterhalen.

Dit vereist van de organisaties die (persoons)gegevens willen pseudonimiseren om ze ter beschikking te stellen van, interne of externe, derden een grondige analyse alvorens te starten met hun pseudonimisatieproject.

Zonder exhaustief te willen zijn moeten organisaties vooraf weten welke gegevens zij ter beschikking willen stellen, aan wie zij die gegevens ter beschikking willen stellen, welke aanvullende gegevens deze derden mogelijkerwijs reeds in hun bezit kunnen hebben of via andere kanalen kunnen bekomen, etc.

Kortom, men kan via pseudonimisering toegang verschaffen tot gegevensbronnen met persoonsgegevens door deze persoonsgegevens te verbergen voor onbevoegden, maar analyseer en bestudeer uw use case vooraf alvorens men begint.

Opgelet

Deze blog is geen advies noch een aanbeveling. Iedere organisatie heeft unieke kenmerken en heeft daarom ook haar eigen problemen.

Heeft u een specifiek probleem bij de pseudonimisatie van persoonsgegevens, neem dan gerust contact op.

Bloep, 17 mei 2026.